Ana Sayfa DERSLER FIKIH Fıkhî Mezheplerin Ortaya Çıkışı

Fıkhî Mezheplerin Ortaya Çıkışı

0

Mezhepler Nasıl Ortaya Çıkmıştır?

Hz. Ömer’in vefatından sonra sahabiler İslam’ı öğretmek için fethedilen ve yeni kurulan şehirlere gönderilmişlerdir. Kûfe’de İbn Mesud, Mekke’de İbn Abbas, Basra’da Ebu Musa el-Eş’arî, Mısır’da Abdullah b. Amr, Şam’da Muaz b. Cebel ilim halkaları oluşturmuşlardır.

Sahabiler gittikleri şehirlerde Kur’an ve sünnete göre hüküm veriyorlardı. Bunlarda hükmünü bulamadıkları konularda kendi görüş (rey) ve içtihatlarıyla çözüm üretiyorlardı. Örneğin, Kûfe’de ilmî faaliyetlerini sürdüren İbn Mesud, o çevrenin özel şartlarını da göz önünde bulundurarak hüküm veriyordu. Çünkü sosyal ve kültürel çevre, ihtiyaçlar ve problemler farklıydı. Bu nedenle Kur’an ve sünnetten hareketle içtihatta bulunmuş, kendi görüş ve yorumlarıyla çözümler getirmiştir. Bu konuda son derece başarılı olan İbn Mesud, Irak’ta “rey” ağırlıklı fıkıh ekolünün temellerini atmıştır. Burada birçok talebe yetiştirmiş ve Rey (Kûfe) Ekolü’nün kurucusu kabul edilmiştir.

Kûfe’de gelişen rey ekolüyle eş zamanlı olarak Medine merkezli Hicaz bölgesinde ise Hz. Peygamberin hadisleri ile sahabe fetvalarından oluşan “eser” ağırlıklı Hicaz Ekolü’nün temeli atılmıştır. Hicaz ekolünün geliştiği ortamda, Hz. Peygamber döneminde yaşanan sorunlar büyük ölçüde benzer şekilde tekrarlanıyordu. O dönemde verilen cevaplar, o günün sorunlarına da cevap teşkil edebilecek karakterdeydi. Bu nedenle reye fazla ihtiyaç duyulmamıştı. Zeyd b. Sabit ve Abdullah b. Ömer bu ekolün öncülerindendi.

NOT: Sahabe döneminde pek çok fakih yetişmiştir. Hz. Ömer, Hz. Ali, Hz. Abdullah b. Mesud, Hz. Abdullah b. Abbas, Hz. Ayşe, Hz. Zeyd b. Sabit, Hz. Abdullah b. Ömer önde gelen fakihlerdendir

Sahabiler gittikleri yerlerde dini öğretiyor, talebe yetiştiriyor ve örnek oluyorlardı. Onların yetiştirdikleri talebeler tabiin neslinin âlimleri olmuşlardır

Kûfe (Rey) Ekolü: Abdullah b. Mesud — Alkame b. Kays, İbrahim en-Nehaî ve Hammad Ebî Süleyman — İmam-ı Azam Ebu Hanife.

Hicaz (Hadis) Ekolü: Abdullah b. Ömer — Nafi Mevla İbnü Ömer — İmam Malik, İmam Şafii ve Ahmet b. Hanbel

Tabiin âlimlerinin birçoğu Kitap ve sünnete göre içtihat edip hüküm çıkarmışlardır. Asıl kaynaklarda hükmünü bulamadıkları pek çok konuda kendi içtihatlarıyla hüküm vermişlerdir. Böylece bunlar rey ekolünü geliştirmiştir. Fıkhın alanı genişlemiş ve gerek hoca gerekse bölge farklılığından dolayı farklı içtihatlar meydana gelmiştir. Fıkıhla ilgili yazılı metinler bu dönemde ortaya çıkmaya başlamıştır. Ayrıca hadisler de ilk defa bu dönemde fıkıh konularına göre düzenlenmiş ve bu eserlere de “müsannef türü eserler” denmiştir.

Mezheplerin oluşumu tabiin dönemine rastlar. İmam-ı Azam Ebu Hanife, İmam Malik, İmam Şafii, İmam Ahmed b. Hanbel ve İmam Cafer-i Sadık gibi ilim adamları kullandıkları metotlarla yaptıkları yorumlar neticesinde bölgelerinin fıkıh imamları olmuşlardır. Bu âlimlerin etrafında zamanla mezhepler oluşmaya başlamıştır. Başlangıçta şehirler bazında gerçekleşen fıkhi oluşumlar, giderek daha geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.

Fıkıh Mezheplerinin Doğuşunu Hazırlayan Sebepler

* Âlimler arası kişisel ve sosyal çevre açıcından farklılıkların olması (İnsanların anlayışları, yetenekleri, değer yargıları, kişilik özellikleri, yetiştiği ortam, geçmiş yaşantıları, görgüleri, tecrübeleri, bilgi ve becerileri birbirinden farklıdır. Bu kadar farklılığın, beraberinde yorum farklılıklarını getirmesi doğaldır.)

* Âlimlerin fıkhi hükümleri çıkarmada kullandıkları kaynak ve metotların farklı olması

* Kur’an ve Sünnet’in âlimlerce farklı anlaşılıp yorumlanması

 

Konunun detaylı özetini indirmek için download butonuna tıklayınız.

(Fikih 2. Unite OZET)
(23.1 KiB boyutunda, 2204 kez indirildi)

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here